Δευτέρα, 28 Ιανουαρίου 2013

Οι Γιουρούκοι (Σύμφωνα με τον Ιωάννη Μαγκριώτη)

''  Οι Γιουρούκοι ήταν νομαδικοί πληθυσμοί των περιοχών της Μ. Ασίας. Είναι απόγονοι ειδωλολατρών, που εκχριστιανίσθηκαν, ακολούθησαν την αίρεση των Παυλικανών και διώχθηκαν γι' αυτό από το Βυζάντιο. Μετά την τούρκικη επικράτηση στην Μικρά Ασία στην κεντρική Μ. Ασία εξισλαμίσθηκαν σχετικά εύκολα. Στην νέα τους όμως θρησκεία μετέφεραν πολλές δοξασίες της Χριστιανικής τους αιρέσεως. Σαν μουσουλμάνοι ήταν αιρετικοί χωρίς τζαμιά, δεν τηρούσαν το ραμαζάνι, δεν συμπαθούσαν τους Τούρκους και στη γλώσσα τους υπήρχαν πολλές λέξεις με αρχαίες ελληνικές ρίζες. Η ονομασία τους προέρχεται από την Τούρκικη λέξη γιουρούκ, που σημαίνει νομάς. Είναι μεγάλο λάθος να θεωρούνται Τούρκοι.
    Γιουρούκοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Κομοτηνής, μεταξύ Κομοτηνής και Ξάνθης και στην Γενισέα της Ξάνθης. Ο Σουλτάνος Μουράτ το 1358 εκτόπισε πολλούς Γιουρούκους από το εμιράτο του Σαρουχάν (ανατολική Λυδία) στις Σέρρες και ο Βαγιαζήτ στην Φιλιππούπολη.''
   
Απόσπασμα: Θράκη: Η Έπαλξη του Ελληνικού Βορρά, Γιάννη Μαγκριώτη, Β' έκδοση, Εκδόσεις Ρήσος 1995, Σελ. 145

6 σχόλια:

  1. Οι Γιουρούκοι είναι Τουρκμένιοι νομάδες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μια από τις μεθόδους διασφάλισης των οθωμανικών κτήσεων τόσο στην Ανατολία όσο και στα Βαλκάνια ήταν η μαζική εκτόπιση-μετανάστευση μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων και η μεταφορά τους στα κατακτημένα εδάφη. Οι πληθυσμιακές ομάδες αποτελούνταν κυρίως από Τουρκομάνους νομάδες , οι οποίοι κατά τον 11ο αιώνα άρχιζαν να πλημμυρίζουν τις στέπες τις Μικράς Ασίας πιεζόμενες από τις ομόφυλές τους μογγολικές .Η άφιξη και εγκατάσταση τους ήταν σταδιακή καθώς ολοένα και περισσότερο αύξανε ο πληθυσμός τους λόγω των νέων αφίξεων των ομοφύλων τους από την κεντρική Ασία. Δυστυχώς οι υπάρχουσες πηγές δεν επιβεβαιώνουν με ακρίβεια τον αριθμό τους σίγουρο όμως είναι ότι ήταν εκατοντάδες χιλιάδες και ότι καθώς μεγάλωνε η πίεση των Μογγόλων όλο και περισσότεροι έβρισκαν καταφύγιο στην Μικρά Ασία. Η μετανάστευση κράτησε μέχρι των 14ο αιώνα αφού πλέον οι φυλετικές ομάδες είχαν φτάσει ως τα παράλια της Δυτικής Μικράς Ασίας .Αποφασιστικής σημασίας είναι το γεγονός ότι οι κρατικές υποστάσεις (εμιράτα) που δημιουργήθηκαν στην Μικρά Ασία <> τους νεοφερμένους επήλυδες ολοένα και πιο δυτικά.

    Οι Γιουρούκοι (Yόrόkler) μια από τις φυλές των νομάδων 46ή ίσως μια ονομασία η οποία χρησιμοποιούνταν για να καλύψει τους νομαδικούς τουρκμενικούς πληθυσμούς , που ασχολούνταν με την κτηνοτροφία (παράγεται από το παλαιοτουρκικό ρήμα-yori- περπατώ, βαδίζω σε πορεία και απαντάται στις τουρκικές γλώσσες με φωνηεντικές παραλλαγές 47) εγκαταστάθηκαν στην Μικρά Ασία μόνιμα πλέον ασχολούμενοι όμως σε μεγάλο βαθμό με την κτηνοτροφία. ΄Όμως η εγκατάσταση των νομάδων στην Ανατολική πλευρά του βυζαντινού κράτους είχε αρνητικό αντίκτυπο στην εδαφική του ακεραιότητα αφού επιτάχυνε την διαδικασία του εξισλαμισμού και εκτουρκισμού των κατοίκων της Μικράς Ασίας.

    ΄Όπως είναι φυσικό η θεσμοθετημένη κινητικότητα διαπερνούσε όλες τις εκφάνσεις της ζωής των νομάδων. Οι Τουρκομάνοι έκαναν μεταναστεύσεις κατακτήσεις σε αντίθεση με τους αραβικούς κουρδικούς πληθυσμούς που επέδραμαν για να αρπάξουν λάφυρα. Εξάλλου το καραβάνι εύκολα μετατρέπονταν σε επεκτατική ορδή, αφού η εξάπλωση του καραβανιού εξαρτιόταν άμεσα από τα μεταφορικά μέσα τα οποία χρησιμοποιούσε. Στις στέπες το άλογο διευκόλυνε την βοσκή λειτουργούσε ως γαλακτοπαραγωγός μονάδα ταυτόχρονα όμως λειτουργούσε και ως μεταφορικό μέσο και συντελούσε στην συγκρότηση του στρατού. Αν σκεφτεί κανείς τον τεράστιο αριθμό αλόγων που εξέτρεφαν οι νομάδες και πως συνήθως ο κάθε νομάδας είχε στην κατοχή του 2-3 άλογα για την φόρτωση της λείας δεν είναι δύσκολο να καταλάβει, πως το ιππικό συνέτριβε το πεζικό των μόνιμα εγκατεστημένων αγροτών.

    Η συντριβή των αντιπάλων οφειλόταν στον τρόπο μάχης και στα όπλα που χρησιμοποιούσαν οι νομάδες. Απέναντι στα σπαθιά και τα κοντάρια των πεζών οι νομάδες αντιπαρέτασσαν το τόξο και τις γρήγορες και ορμητικές επιθέσεις με άλογα. Αυτό σε συνδυασμό με την αξιοποίηση τεχνικών μάχης( ενέδρες τεχνάσματα, οργανωμένες υποχωρήσεις επιθέσεις) και με την συνοδεία σουλτανικού στρατού έκανε την υπεράσπιση τόπων με άσχημη οχύρωση απολύτως μάταιη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Από την θεσμοθετημένη κινητικότητα εξαρτιόταν και η κοινωνική σύνθεση της φυλής. Η κινητικότητα όμως προϋπέθετε την απουσία εγκατάστασης η οποία στην περίπτωση των νομάδων όποτε και αν συνέβαινε ήταν παροδική και εξαρτιόταν από εξωτερικούς παράγοντες (καιρικές συνθήκες ,γιορτές πανηγύρια σχετιζόμενα με τις λατρευτικές τους συνήθειες). Εξάλλου το χορτάρι το οποίο ούτως ή άλλως ανανεώνεται κάθε χρόνο δεν απαιτεί καλλιέργεια -μόχθο. Ορμώμενοι απ’ αυτό μπορούμε να πούμε ότι και η κατοχή ιδιοκτησίας με την μορφή γαιοκτησίας ήταν τελείως περιττή αφού η κοινοκτημοσύνη των βοσκότοπων εξασφάλιζε τα μέσα για την αναπαραγωγή της φυλής.

      Αυτές οι συνθήκες, οι οποίες δεν προϋπέθεταν ανάπτυξη ατομικής πρωτοβουλίας, έκαναν προτιμότερη την πατριαρχική οργάνωση της φυλής. Το πολυάνθρωπο σύνολο προερχόταν από μια κοινή γενεά εκπρόσωπος της οποίας ήταν το γηραιότερο άτομο της οικογένειας /φυλής /πατριάς το οποίο χάρη στην ποικίλη εμπειρία του μπορούσε να εγγυηθεί τις καλύτερες λύσεις και να <> τον ρόλο του εργοδότη, δικαστή, ηγεμόνα, εκπαιδευτή πολέμαρχου. Ασφαλώς η τυφλή υπακοή στο πρόσωπο του αρχηγού ήταν αυτονόητη προκειμένου να μην διαταραχθεί η εσωτερική ηρεμία της φυλής, την οποία αυτός εξασφάλιζε.

      Ανεξάρτητη από την κινητικότητα δεν ήταν η ιδιοκτησία, η οποία περιοριζόταν στις αγέλες ζώων αλόγων, ίππων, προβάτων, βοδιών και στη λεία (που βασιζόταν και στους σκλάβους τους οποίους αργότερα πωλούσαν) από τις ληστρικές επιδρομές. Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι την μεγάλη πομπή της ανθρώπινης μάζας συνόδευαν παπουτσήδες, πεταλωτές, ραφτάδες, κατασκευαστές βελών, τόξων, σιδηρουργοί, φαρμακοποιοί, ανεφοδιαστές τροφίμων, ενώ και η θέση της γυναίκας της γυναίκας ήταν ανάλογη. Ωστόσο οι νομάδες φαίνεται πως είχαν βασικές γνώσεις καλλιέργειας κυρίως όμως καλλιεργούσαν κεχρί.

      Διαγραφή
    2. Η κεντρική εξουσία φρόντισε να εκμεταλλευτεί την ιδιότητα και τον χαρακτήρα των νομάδων εγκαθιστώντας τους κατά χιλιάδες στα εδάφη της Μικράς Ασίας. Τόσο οι Σελτζούκοι όσο και οι Οθωμανοί αλλά και οι Βυζαντινοί αξιοποίησαν τον φιλοπόλεμο χαρακτήρα τους και κυρίως την ανθρώπινη ανάγκη για στέγη και μόνιμη εγκατάσταση. Ειδικά η κεντρική οθωμανική εξουσία εκμεταλλευόμενη αυτήν την ανάγκη διευκόλυνε την εγκατάσταση των Γιουρούκων στα εδάφη της Μικράς Ασίας προκειμένου να αναζωογονήσουν την οικονομία της και να ενισχύσουν τον εκτουρκισμό της.

      Σε κάθε φάρα παρέχονταν γαίες -yurt- αποτελούμενες από χειμερινά (klsak) και θερινά (yalak) βοσκοτόπια τα όρια των οποίων καθορίζονταν από το κράτος και εγγράφονταν στους αυτοκρατορικούς καταλόγους .Επίσης μέσα σ’ αυτά τα όρια ασχολούνταν έστω και περιθωριακά με την γεωργία ενώ ζητούσαν να τους αποδοθούν γαίες σε δάση ή βάλτους προκειμένου να καλλιεργούν σιτάρι, βαμβάκι και ρύζι.

      Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις Γιουρούκων επιπόλαζαν στα εδάφη της δυτικής Ανατολίας, νότιας Τουρκιάς και βορείου Ιράκ. Η συμβολή τους στην οικονομία ήταν μεγάλη ειδικά μετά την διάλυση του Σελτζουκικού κράτος (γύρω στον 13ο αιώνα). Είχαν το προνόμιο να έχουν το μονοπώλιο των μεταφορών καθώς οι καμήλες τις οποίες εξέτρεφαν και κυρίως τα υβρίδια της αραβικής δρομίδος και της βακτριανής είχαν μεγαλύτερες ικανότητες μεταφοράς φορτίων ήταν δυνατές και ταυτόχρονα ανθεκτικές στα εδάφη και στις κλιματολογικές συνθήκες της Ανατολίας. Επίσης μέρος των ειδών διατροφής (κρέας ,γαλακτοκομικά προϊόντα) ήταν εμπορεύσιμο είδος όπως επίσης και τα προϊόντα τα παραγόμενα από τα ζώα (μαλλί, δέρματα)ή το ρύζι.

      Το 1340 εξήγαγαν κάνναβη, όπιο, πρώτες ύλες, μετάξι στους Γενοβέζους ενώ παρόλο που ασχολούνταν και με άλλες δραστηριότητες συμπληρωματικές της αγροτοκτηνοτροφικής οικονομίας κυνήγι υλοτομία καρβουνοποιία και ήξεραν τέχνες όπως η σιδηρουργία διακρίθηκαν ιδιαίτερα στην ταπητουργία. Χάρη στα χαλιά αναπτύχθηκαν στις περιοχές που είχαν εγκατασταθεί οι Γιουρούκοι, πολίσματα ή καλύτερα εμπορικά κέντρα, στα οποία εμπορεύονταν κυρίως με τους Δυτικούς τα προαναφερθέντα αγαθά και κυρίως χαλιά.

      Διαγραφή
    3. Οι Γιουρούκοι και οι άλλοι τουρκομανικοί νομαδικοί πληθυσμοί ήταν ετερόδοξοι ερχόμενοι σ’ αντίθεση με την καθεστηκυία θρησκευτική αντίληψη των Σελτζούκων και Οθωμανών Σουλτάνων και του επίσημου σουννιτικού ιερατείου. Οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις έφεραν πολλά ανιμιστικά στοιχεία-κατάλοιπα των τουρκομογγόλων νομάδων της κεντρικής Ασίας. Τα έθιμα και τα τελετουργικά τους ήταν τόσο ποικίλα και μπερδεμένα όσο και οι καταβολές τους.΄Όταν εξισλαμίστηκαν αποδεχόμενοι το επίσημο δόγμα, το έπραξαν μόνο επιφανειακά διατηρώντας την θρησκοληψία τις δεισιδαιμονίες και τα ανιμιστικά στοιχεία της προηγούμενης θρησκείας τους.

      Ο θρησκευτικός ηγέτης της κάθε φυλής (Baba) ήταν ο σαμάνος της φυλής. Με την εξάπλωσή τους στην Μικρά Ασία, ήρθαν σε επαφή τόσο με την ορθόδοξη παράδοση όσο και με την παράδοση αιρετικών πληθυσμών χριστιανικών και μουσουλμανικών. Οι περιπλανώμενοι δερβίσηδες, που δίδασκαν ανορθόδοξα δόγματα με δόση ισχυρού μυστικισμού και αντιμετώπιζαν την μήνιν του επίσημου σελτζουκικού και οθωμανικού κράτους έβρισκαν καταφύγιο στους νομάδες μεταδίδοντάς τους τις ιδέες και τα δόγματά τους. Αντίθετα οι Γιουρούκοι και οι υπόλοιποι Τουρκομάνοι, που πλέον είχαν εγκατασταθεί στις πόλεις ήταν φορείς ενός πιο εκλεπτυσμένου μυστικισμού με αριστοκρατικές αρχές και φιλοσοφικό βάθος μπολιασμένου με την επίδραση του περσικού πολιτισμού.

      Κάτω απ’ αυτές οι Τουρκομάνοι ήταν φορείς μιας λαϊκής θρησκείας με στοιχεία τόσο ανιμιστικά όσο και μουσουλμανικά κυρίως προερχόμενα από την διδασκαλία των Σούφι. Παράλληλα ο πολεμικός χαρακτήρας των Τουρκομάνων συνταίριαξε τέλεια με το δόγμα του ιερού πολέμου (γαζά) και με την ζωή των φορέων αυτού γαζήζων. Αυτό αποτελούσε το εφαλτήριο επέκτασης της δικαιοδοσίας και επικράτειας των φυλάρχων σε βάρος των Αρμενίων και Χριστιανών.

      Διαγραφή
    4. Στην δυτική Μικρά Ασία μετά την κατάλυση του Σελτζουκικού κράτους (13ος αιώνας) απόρροια της οποίας ήταν οι επαναστατικές κινήσεις των νομάδων και οι επιθέσεις των Μογγόλων οι φύλαρχοι των νομάδων Γιουρούκων ανεξαρτητοποιήθηκαν ή συνεργάστηκαν με τους Μογγόλους προκειμένου να κυβερνούν οι ίδιοι.΄Ετσι κατά την πρώτη δεκαετία του 14ου αιώνα την περιοχή από την Άγκυρα ως και τις ακτές του Αιγαίου διαμοιράζονταν πολυάριθμοι Τουρκομάνοι μπέηδες και εμίρηδες οι οποίοι δημιούργησαν βραχύβια εμιράτα και μπεηλίκια. Συνήθως οι κρατικές οντότητες έπαιρναν το όνομά τους από το όνομα του φυλάρχου ιδρυτή τους.

      Τον 15ο και 16ο αιώνα οι Γιουρούκοι νομάδες αποτελούσαν ένα σεβαστό ποσοστό του πληθυσμού στα παρακάτω εμιράτα και στις γύρω περιοχές : Ankara, Aydin, Germyan, Hamd ,Karas, Mentee, Saruhan ,Teke. Απ’ αυτές τις περιοχές έμελε να προέλθουν οι έποικοι που πλημμύρισαν την Θεσσαλία στα τέλη του 14ου και στις αρχές του 15ου αιώνα.

      Οι νομαδικές τουρκομανικές φυλές είχαν διαφορετική θρησκεία πρίν ασπαστούν το μουσουλμανισμό,πίστευαν στον ανιμισμό,όπως και οι Μογγόλοι.Για αυτό λογικό είναι να είχαν διατηρήσει στοιχεία απο την προηγούμενη θρησκεία τους ή να είχαν ασπαστεί την νέα θρησκεία τους επιφανειακά. Ένασ παραλληλισμός μπορεί να γίνει με τους κέλτες. παρα το γεγονός οτι έχουν εκχριστιανιστεί, στην ιρλανδία ακόμη γιορτάζουν προχριστιανικές γιορτές.Και σε εμάς τους Έλληνες γίνεται αυό με το καρναβάλι.

      Η απέχθεια στους εγκατεστημένους Τούρκους, αστούς, γεωργούς μάλλον εξηγείται απο τον νομαδικό τρόπο ζωής τους. Η αντιπαλότητα ή η περιφρόνηση ανάμεσα σε νομάδες και εγκατεστημένο πληθυσμο είναι πανανθρώπινο φαινόμενο, μπορεί να το συναντήσει καποιος ανθρωπολόγος σε όλα τα μήκη και πλάτη της γής. Ύστερα, μην ξεχνάμε οτι οι Οθωμανοί ήταν μια από τις τουρκικές φυλές που κατάφερε να ισχυροποιηθεί και να επιβληθεί πανω στις άλλες τουρκικές φυλές. Η επιβολή αυτή έγινε με πολέμους. Για παράδειγμα ο πόλεμος ανάεμσα στους ασπροπροβατάρηδες ακ κογιουνλού και τους οθωμανούς ή ο πόλεμος ανάμεσα στον εμίρη του καραμάν και τους οθωμανούς. Ίσως λοιπόν η αντιπαλότητα αυτή να προέρχεται και από τα παλιά μίση ανάμεσα στις τουρκομανικές φυλές και τους οθωμανούς.

      Διάφορες "φυλές" ιουρούκων είναι οι Aksigirli, Ali Efendi, Bahsıs, Cakallar, Coşlu, Qekli, Gacar, Güzelbeyli, Horzum, Karaevli, Karahacılı, Karakoyunlu, Karakayalı, Karalar, Karakecili, Manavlı, Melemenci, San Agalı, Sanhacılı, Sarıkeçili, Tekeli and Yeni Osmanlı. (Materialia Turcica, vol. 5-8, Studienverlag Brockmeyer., 1981, p.25)

      Διαγραφή